Ostatnio aktualizowany 9 marca 2019 Podróże

Moskwa – wyobrażenia a rzeczywistość. Komplet informacji do podróży

Moskwa jest kierunkiem o którym wiele osób marzy. Myślimy o niej jak o skrzyżowaniu Białorusi z Dubajem.

A wyjazd tam wydaje się dużo trudniejszy niż do innych bliskich nam krajów. Ale nie taki diabeł straszny jak go umalują.

Byłem, przeżyłem, wróciłem. Podzielę się w tym artykule z Tobą praktycznie wszystkimi informacjami, które mogą Ci się przydać przy wyjeździe do Moskwy.

Moskwa – zderzenie z rzeczywistością

Już na początku podróży musiałem zderzyć swoje wyobrażenia o Rosji i Moskwie z tym co zastałem. Lecąc nad Rosją są same pola, lasy i malutkie wsie. Za to dolatując do Moskwy całe połacie terenu są już zabudowane i to ogromnymi blokowiskami.

Ogromne rozwarstwienie jest nawet w samej Moskwie. W centrum przy Kremlu policja jeździ Maybachami, za to na obrzeżach Moskwy już jeżdżą Fordem i Ładą.

Ubiór i moda są zupełnie inne niż u nas. Im więcej złota, srebra i błyskotek tym lepiej.

Do tego jest dużo więcej seksu w przestrzeni publicznej. W reklamach, w ubiorze dziewczyn i w zwykłych pubach, gdzie w ofercie jest picie drinka z brzucha barmanki.

Z rozmów dowiedziałem się, że większość ludzi musi mieć dwa etaty, żeby w ogóle przeżyć. Wyobraź sobie pracę po 16 godzin na dobę. Raczej egzystencja bez czasu na życie.

Więc ludzie mają raczej smutne twarze. No i jadąc metrem czuć wszędzie zapach wczorajszej wódki.

A z pozytywnych zaskoczeń – radiowęzeł w parku puszczał muzykę z Amelii. Dużo przyjemniej się szło 🙂

No i Moskwa jest przepiękna. Mają mnóstwo pięknych budynków, które najczęściej są pomysłami ściągniętymi z innych kultur. Tylko Rosjanie robią wszystko większe.

Moskwa ma około 17mln mieszkańców. Jedna trzecia Polski w jednym mieście. U nich pomnik się nie liczy jeśli nie ma przynajmniej 20m, blok mieszkalny bez minimum 20 pięter to nie blok, a Pałaców Kultury mają siedem.

Trochę jak Warszawa, tylko wszystko więcej i bardziej.

Pogoda

Byłem na początku listopada i wieczorami było już -8 stopni. Ale w Moskwie pogoda jest z zasady podobna do tej w Polsce, jedynie latem nie przekracza raczej 25 stopni. Zimą spada do około -15 stopni.

Czyli, zanim się spakujesz – sprawdź prognozę na Twój wyjazd i załóż jeden sweter więcej na wszelki wypadek 🙂

Moskwa Pogoda

Początek podróży

Jadąc do innego kraju z Unii Europejskiej podróż jest banalna. Korzystasz normalnie ze swojego telefonu, kupujesz euro dostępne w każdym kantorze i mówisz po angielsku.

Rosja niestety nie jest w Unii i wyjazd do Moskwy wymaga przygotowania:

  1. uzyskaj wizę – wiza jest konieczna na wjazd do Moskwy, możesz ją uzyskać w Ambasadzie Rosji w Warszawie lub którymś Konsulacie w Krakowie, Poznaniu lub Gdańsku – po wszystkie informacje odsyłam do strony ambasady. Ciekawostka: moja wiza była sprawdzana dłużej ze względu na wykształcenie informatyczne.
  2. kup ubezpieczenie turystyczne
  3. wyłącz przesył danych – w swoim telefonie lepiej wyłącz przesyłanie danych w roamingu, bo ceny są kosmiczne. Zależnie od operatora – jedno wczytanie Facebooka może Cię kosztować nawet ponad 200zł
  4. zapewnij internet – internet w telefonie przyda Ci się zawsze w obcym mieście. Opcje są dwie: kup rosyjską kartę SIM lub łącz się do hotspotów Wi-Fi w mieście
  5. weź walutę – jeśli masz w Polsce kantor w którym kupisz ruble (RUB) to możesz się od razu zaopatrzyć, ale nic nie stoi na przeszkodzie, żeby do Moskwy przywieźć euro/dolary i wymienić je już na miejscu

Pieniądze – ruble, euro czy dolary?

W Moskwie potrzebujesz rubli. To oficjalna waluta i nigdzie nie będziesz miał z nią problemu. Z wieloma sprzedawcami czy taksówkarzami pewnie mógłbyś też się dogadać na euro czy dolary, ale raczej nie po dobrym kursie 😉

W Polsce dosyć trudno jest znaleźć kantor w którym kupisz ruble (chyba, że tak jak ja pochodzisz z Białegostoku i okolic). Ja z podróży na Sardynię miałem jeszcze całkiem sporo euro, więc wziąłem je zamiast rubli.

Na miejscu kantory są wszędzie, a nawet możesz kupić ruble za euro w każdym banku. Po prostu wejdź, podejdź do kasy (KACCA ;)) i daj euro, a w zamian dostaniesz ładne pokwitowanie i ruble.

Uwaga! Jeśli wybrałeś opcję kupna rubli w mieście, to będziesz musiał jakoś dostać się do miasta po wylądowaniu (na lotnisku kurs może być dużo gorszy). Rozwiązania są dwa: zapłacić taksówkarzowi/Uberowi w euro (30EUR powinno wystarczyć) lub kupić na lotnisku tylko tyle rubli ile potrzebujesz, żeby dojechać do miasta.

Możesz też korzystać z karty płatniczej w większości miejsc. Przed wylotem ustal tylko ze swoim bankiem jak duże marże nakładają za płatności zagraniczne (zazwyczaj się nie opłaca). No chyba, że masz Revoluta. Mimo wszystko – kartą nie zapłacisz na rynku w Izmailovie, a to duża strata (czytaj niżej) 🙂

Tak jak w Polsce trudno kupić ruble, tak też trudno je sprzedać. A rubel szybko traci na wartości. Dobrze tuż przed powrotem za pozostałe ruble kupić sobie euro/dolary – te wykorzystasz w wielu innych miejscach na świecie. A już na pewno będziesz w stanie sprzedać je w Polsce

Język rosyjski

Nie próbuj mówić po angielsku.

Większość rosyjskich słów intuicyjnie zrozumiesz, z kolei oni zrozumieją większość polskich. Mów więc po polsku i (jak mówi Kaja z Globstoryzrosyjszczaj 😀

Dla większej samodzielności przyda się umiejętność czytania nazw stacji metra, znaków, nazw ulic i innych tablic, które raczej rzadko są zapisane po naszemu 🙂 Poniżej ściąga do czytania cyrylicy. Pogrubiłem te znaki, które mogą być najbardziej mylące.

А, а – (a)
Б, б – (b)
В, в – (w)
Г, г – (g)
Д, д – (d)
Е, е – (je)
Ё, ё – (jo)
Ж, ж – (ż)
З, з – (z)
И, и – (i)
Й, й – (j)
К, к – (k)
Л, л – (ł)
М, м – (m)
Н, н – (n)
О, о – (o)
П, п – (p)
Р, р – (r)
С, с – (s)
Т, т – (t)
У, у – (u)
Ф, ф – (f)
Х, х – (ch)
Ц, ц – (c)
Ч, ч – (cz)
Ш, ш – (sz)
Щ, щ – (szcz)
Э, э – (e)
Ю, ю – (ju)
Я, я – (ja)
ъ – znak twardy, prawie nic nie zmienia
ы – (y)
ь – znak miękki, zmiękcza poprzedni znak

Internet

Internet się przydaje. W dobie smartfonów nawet nie muszę tłumaczyć 🙂

Niektóre strony mogą być zablokowane (np. LinkedIn nie działa bo nie zgodził się na trzymanie danych w Rosji) i ogólnie nie ma cenzury na wzór Chin, ale nie ma też pełnej wolności.

W roamingu Play jedno wczytanie Facebooka może kosztować nawet 200zł, więc zapomnij o internecie przy użyciu swojej karty SIM. Masz kilka opcji:

1. Rosyjska karta SIM

Po wylądowaniu już na lotnisku za kilkanaście euro możesz kupić kartę SIM u jednego z lokalnych operatorów. Najlepiej jeśli znajdziesz jakiś salon operatora i poprosisz, żeby od razu wymienili Ci kartę i od razu przy nich sprawdzisz działanie. Do kupna będziesz musiał podać dane z paszportu.

Nie jest łatwo wybrać najlepszą ofertę, bo jest ich mnóstwo, każda ma inne ograniczenia, nie ma jednej, która działa w całej Rosji. Całe szczęście w Moskwie masz spory wybór.

Operatorzy dostępni w Moskwie:

  • MegaFon (МегаФон)
  • MTS (MTC)
  • Beeline (Билайн)
  • Tele2 (Теле2)
  • Yota (Йота)

Kiedy byłem na miejscu, to Beeline miał ofertę karty SIM za 9EUR na dwa tygodnie z bodaj 10GB. W zupełności powinno wystarczyć. Inne oferty są podobne, więc nie przykładałbym wagi do różnicy kilkuset rubli (kilkanaście złotych). Wybierz coś co Ci wystarczy ilością danych, a gdybyś potrzebował zadzwonić do Polski – możesz skorzystać z Polskiej karty SIM (przy połączeniach roaming już nie jest taki zabójczy).

2. Miejskie Wi-Fi i hotspoty

W całej Moskwie znajdziesz internet Wi-Fi. W kawiarniach, w hotelach, w pubach i w każdym wagonie metra.

Przyzwyczaj się, że każda sieć Wi-Fi będzie Cię prosiła o dane osobowe (numer telefonu, e-mail) a ta w metrze co godzinę każe Ci oglądać reklamy. Ale za darmo to za darmo 😉

Włącz sobie w głowie trochę wyższy poziom bezpieczeństwa i o ile nie musisz – nie loguj się do zbyt wielu swoich serwisów (na wypadek gdyby hasło miało zostać przechwycone) jak poczta, bank itp. A po powrocie profilaktycznie zmień hasła.

Aplikacje ułatwiające życie

Jak masz dostęp do internetu, to kilka aplikacji może być szczególnie przydatnych. Zainstaluj je najlepiej jeszcze przed wylotem:

  • Google Maps – koniecznie pobierz offline mapę Moskwy na wypadek braku internetu, potrafi też pokazać połączenia komunikacją miejską
  • Yandex – odpowiednik Google’a w Rosji, pozwala wyszukać jedzenie, taksówki i wszystko czego możesz potrzebować
  • Yandex.metro – mapa wszystkich linii metra zawsze na Twoim telefonie, w Moskwie wszędzie da się dojechać metrem, więc mi to wystarczyło w 100% 🙂 zainstaluj ją jeszcze w Polsce, bo potem już działa offline
  • Uber – dużo tańszy sposób na przejazd z A do B niż taksówka, skonfiguruj jeszcze przed wylotem

Transport do Moskwy

Do Moskwy najpierw trzeba się dostać. Ja leciałem z Warszawy LOT-em, ale jest jeszcze Aerofłot. Obie linie lecą bezpośrednie.

Z innych części Polski nie widziałem połączeń bezpośrednich, więc prawdopodobnie mogą być z przesiadką w Warszawie.

Koszt lotu: w wyszukiwarce lotów Skyscanner od 600zł w obie strony

Kiedy wylądujesz na jednym z głównych lotnisk musisz się jakoś dostać do miasta i masz takie opcje:

  • pociąg Aeroexpress za 450RUB (ok. 25zł) (można zapłacić kartą Troika, patrz niżej) – dobra opcja dla jednej-dwóch osób, dojedziecie nim do którejś z centralnych stacji metra (zależnie od lotniska – Belaruskaya, Paveletskaya, Kievskaya); czas podróży: ok. 40 min.
  • taksówka, uwaga na naciągaczy – w nocy słyszeliśmy cenę prawie 9000RUB, potem udało się ją ztargować do 2500RUB (ok. 140zł), ale w dzień może się udać za nawet 1500RUB (ok. 85zł) – dogadaj cenę zanim wsiądziesz do taksówki
  • Uber – najszybsza i bezpieczna opcja jeśli jest Was więcej niż dwójka, ok. 1000RUB (ok. 55zł) do centrum, do zamówienia możesz skorzystać z Wi-Fi na lotnisku lub z rosyjskiej karty SIM, jeśli kupisz ją od razu na lotnisku. Na Uberze w Moskwie jeżdżą też taksówki, więc standard ten sam, ale dużo taniej.

Taksówka i Uber mogą kosztować więcej, jeśli trafisz w godziny szczytu lub przylatujesz w nocy. Czas podróży też wtedy zależy od korków. Wygodą jest to, że dojeżdżasz prosto pod hotel.

Transport po Moskwie – tylko metro!

Praktycznie w większość zakamarków Moskwy dojeżdża któraś z linii metra. W połączeniu z umiarkowanym chodzeniem wystarczyło mi to w 100%. Warto wiedzieć, że na wielu głównych ulicach nie ma przejść dla pieszych. Raczej szukaj wzrokiem podziemnych tuneli.

Moskiewskie metro w chwili, gdy to piszę (koniec 2018 roku) ma 16 linii, które łącznie mają 380km i 260 stacji. Każdy mówi, że jest piękne. I to prawda. Każda stacja wygląda inaczej, każda linia wygląda inaczej.

Metro kursuje od około 5:00 do 1:00. W godzinach szczytu pociąg jest co 90 sekund, więc praktycznie się nie czeka.

Przesiadki są łatwe, bo linie są połączone podziemnymi korytarzami. Zapamiętuj kolory linii, kierunek w którym masz jechać i idź za tabliczkami. Nie da się zgubić.

W godzinach szczytu tłumy są duże (dziennie metrem jeździ około 7mln pasażerów), więc ciężko jest podziwiać piękno poszczególnych stacji, bo raczej musisz biec z tłumem, żeby Cię nie rozdeptał.

Co nie zmienia faktu, że metro jest ogromne, więc czasem taka podziemna przesiadka ze stacji na stację może trwać pieszo nawet 15 minut.

A gdy chcesz już wyjść na powierzchnię, to spróbuj ustalić które wyjście będzie Twoje i też trzymaj się tabliczek.

A jeśli będziesz mieć dość chodzenia to przesiądź się w linię 14. Obowiązują na nią te same bilety co na metro, ale jest to pociąg naziemny. Jego trasa jest okrężna i jeździ dookoła Moskwy (całe okrążenie w 75 minut). Ale cudownie jest po dniu chodzenia usiąść przy oknie i podziwiać zachodzące słońce okrążając całą Moskwę.

Najpiękniejsze stacje moskiewskiego metra:

  • Belaruskaya
  • Kiyewskaya
  • Komsomolskaya
  • Prospekt Mira
  • Novoslobodskaya
  • Mayakovskaya
  • Teatralnaya
  • Ploschad Revoliutsiy
  • Arbatskaya
  • Park Pobiedy

Nie próbuj jeździć specjalnie na konkretne z nich, bo są rozrzucone po całej Moskwie. Daję Ci gwarancję, że większość będziesz przejeżdżać w drodze do konkretnych atrakcji. Zawsze możesz wysiąść, obejrzeć stację i poczekać do kolejnego pociągu 😉

Po pełen ranking najpiękniejszych stacji moskiewskiego metra kliknij tutaj.

© Art. Lebedev Studio

Aktualną mapę znajdziesz zawsze na oficjalnej stronie transportu moskiewskiego i w aplikacji Yandex.metro (patrz wyżej).

Bilety na metro i karta Troika

Generalnie są trzy opcje biletu na metro:

  • bilety jednorazowe za 55RUB – kasujemy tylko przy wejściu i przesiadanie się do innych linii nic nie kosztuje
  • bilety kilkudniowe (1, 3, 7 dni) za odpowiednio 218RUB, 415RUB, 830RUB
  • karta Troika, którą się doładowuje dowolną kwotą i płaci za poszczególne przejazdy 30RUB

Zawsze aktualne ceny za bilety są w cenniku na oficjalnej stronie moskiewskiego metra.

Karta Troika sama w sobie kosztuje dodatkowo 50RUB, ale to depozyt, który odzyskasz jeśli zwrócisz kartę w kasie (np. przed wylotem). Kartę możesz doładowywać wielokrotnie i jedna karta może być używana przez kilka osób (wpuszczając je po kolei przez bramki).

Bilety i kartę Troika można kupić na w biletomatach, ale najlepiej jest znaleźć na stacji kasę (KACCA) i powiedzieć w okienku czego potrzebujesz 🙂

A jeśli z lotniska do miasta wybierzesz jazdę pociągiem – to kartę Troika możesz kupić już na lotnisku w biurze Aeroexpress (zapłacisz nią za pociąg, a potem możesz używać w metrze).

Oficjalne informacje o karcie Troika na stronie moskiewskiego metra.

Uwaga! Przeliczałem opłacalność Troiki a biletu trzydniowego: Troika wychodzi taniej jeśli zrobiłbym więcej niż 13 przejazdów 🙂

Nocleg

Moskwa aspiruje do europejskiego poziomu. Znajdziesz więc nocleg w dwóch głównych portalach dla podróżników.

  • Booking – hotele i apartamenty, od 200zł/dzień
  • AirBnB – kwatery prywatne, od 150zł/dzień

Jest też opcja lokalna na której nocleg jest podobno tańszy, ale nie używałem, więc nie mogę się wypowiedzieć 🙂 O tu możecie sprawdzić rosyjski Booking, czyli Ostrovok.

Osobiście mogę polecić D-Hotel praktycznie zaraz przy Kremlu (300m). Tutaj możesz sprawdzić aktualne ceny w D-Hotel na Bookingu.

Do rezerwacji hotele często wymagają podania pełnych danych karty kredytowej, których nigdy i nikomu nie powinieneś podawać. Nie powinno być tego problemu, kiedy płatność przechodzi przez Booking.

Jak już się zakwateruję, to zawsze wychodzę rozejrzeć się po okolicy. Gdzie mam najbliższe metro? Gdzie są sklepy spożywcze? Jaka główna ulica biegnie koło mojego noclegu?

Sam hotel podczas przyjęcia powinien wydać Ci zaświadczenie o zakwaterowaniu. Musisz mieć je zawsze przy sobie na wypadek kontroli policyjnej.

Czy Moskwa jest bezpieczna?

Boimy się nieznanego. A ja przed wyjazdem nie znałem nikogo, kto był w Moskwie.

Nasłuchałem się od znajomych, że w Moskwie policja będzie mnie legitymowała na każdym rogu. Zabierała mi telefon jeśli zrobię zdjęcia przy Kremlu. I że trafię do więzienia na 48h za to, że jestem Polakiem.

Przez cały tydzień nie przydarzyła mi się żadna przygoda, a zjechałem Moskwę wzdłuż i wszerz totalnie sam.

Pewnie przez tą rosyjską urodę rodem ze wschodu Polski.

Policja jest faktycznie na każdym rogu, ale nie legitymują ludzi jak popadnie. Dbają o bezpieczeństwo 🙂 Jeśli nie podpadniesz, to jesteś bezpieczny od wylegitymowań.

Z kolei wszyscy mężczyźni na ulicy mają wygląd złoczyńców. Nie wiem, być może przez moje wspomnienia Rosjan na rynkach Białegostoku. Tak czy siak – pilnowałem się przy nich trochę bardziej. Nikt jednak mnie nie zaczepiał. Każdy załatwiał swoje sprawy.

Uwaga! Na wypadek kontroli policyjnej musisz nosić zawsze przy sobie:

  • paszport (a w nim wiza)
  • bilet lotniczy na powrót
  • polisa ubezpieczeniowa – do kupienia przed wyjazdem
  • zaświadczenie o zakwaterowaniu – dostaniesz w hotelu

Dodatkowo warto mieć zawsze ze sobą:

  • naładowany telefon
  • numer telefonu do zaufanej osoby zapisany na kartce
  • 2000 awaryjnych rubli na wszelki wypadek 🙂

Nikt mnie nie legitymował, więc nikt też nie oczekiwał ode mnie łapówki. Możesz się jednak spodziewać, że policja jest mocno skorumpowana i jeśli już coś przeskrobiesz mogą na Tobie wymuszać ruble. Słyszałem kilka takich historii z Ukrainy, w Rosji może być podobnie.

Jedzenie

Moskwa ma mnóstwo miejsc w których możesz coś zjeść. Standardowo najtaniej wyjdzie, jeśli będziesz kupować wszystkie składniki w sklepie i gotować samemu, ale równie dobrze można wyskoczyć na każdy posiłek na miasto.

Praktycznie wszędzie znajdziesz McDonald’s, Burger King i inne znane sieciówki. Warto jednak zajrzeć do lokali ichniejszych.

I tak rosyjskie miejsca z tanim jedzeniem to:

  • Mu-Mu – bar mleczny
  • Teremok – serwują głównie bliny (naleśniki) i pelmieni
  • Kroshka Kartoshka – po polsku „Okruszek ziemniaczka” 😀 dostaniesz tutaj przeróżne potrawy z ziemniaków, np. placki, ale przede wszystkim całego dużego ziemniaka z wybranym nadzieniem
  • Grabli – również bar mleczny
  • Stolovaya 57 – stołówka znajdująca się w GUM-ie, czyli domu towarowym zaraz przy placu czerwonym. Mimo tego – bardzo tania

Sprawdzając Google Maps zawsze znajdziesz któryś z nich w okolicy – wszystkie oprócz Stolovaya to sieciówki rozsiane po całej Moskwie.

Podczas zwiedzania staraj się nie jeść przy głównych atrakcjach. Będzie tłoczno i drożej. A jazda metrem to sama przyjemność, więc zawsze możesz podjechać na obiad gdzieś indziej 🙂

Koszt jedzenia w restauracjach: ok. 300-1200RUB

A jeśli masz ochotę na większy wypas i restauracje z górnej półki, to za najlepsze uchodzą:

  • Cafe Pushkin – wygląda na antyczną, ale w rzeczywistości została otworzona w 1999 roku; najlepsi artyści stylizowali jej sufity, zostały postawione antyczne meble i całe wnętrze wygląda na 100 lat starsze
  • White Rabbit – bardzo dobra restauracja, gdzie część stolików jest na przeszklonym tarasie widokowym na 16 piętrze
  • 7th heaven – restauracja w wieży Ostankino, jednym z najwyższych budynków na świecie; możesz zjeść na wysokości 340m i podziwiać panoramę Moskwy

Jedzenie w sklepach i na targach jest tańsze niż w Polsce. Ze znanych nam marketów widziałem Auchan, ale sklepy spożywcze są wszędzie.

Ciekawostka: w markecie lodówka z kawiorem była zamknięta na kłódkę. Musiałem prosić o jej otworzenie 🙂

Pod tym linkiem znajdziesz zdjęcia z menu i cenami różnych restauracji, które odwiedziłem w Moskwie.

Dania, które możesz uznać za lokalne są często podobne do naszych, ale nie tylko. Będąc w Moskwie koniecznie spróbuj:

  • kawior! z tego słyną i możesz kupić go w każdym markecie
  • wędzona/suszona ryba we wszelkich odmianach – np. śledzie suszone w całości, pałki łososia suszone i pakowane hermetycznie
  • pelmieni – pierożki w trochę innym kształcie i z innym nadzieniem
  • barszcz –  czerwony, podawany w Moskwie najczęściej z szynką, boczkiem lub kiełbasą
  • pierogi ruskie – u nich są z mięsem 🙂 klasycznie przygotowywane faszeruje się mięsem surowym i wrzuca się do wrzącej wody
  • ukha – zupa rybna, przygotowywana tak, że do zwykłego rosołu dodaje się duży kawał ryby i gotuje do jej miękkości ok. 20 minut
  • alkohole – Rosjanie słyną ze spożycia dużej ilości głównie wódki (może być sprzedawana w sklepach tylko między 10 a 22), ale znajdziecie też wiele lokalnych rodzajów piw

Gdzie w Moskwie jest najlepsza kawa?

Mój stały punkt dnia. W Moskwie kawa była dla mnie wytchnieniem między porannymi atrakcjami a tym co planowałem na popołudnie. Siadałem w jednej z kawiarni i chłonąłem atmosferę.

Za najlepsze kawiarnie w Moskwie uchodzą te podane w tym rankingu kawiarni Daily Coffee News.

Na każdym rogu można też znaleść Shokoladnitsę – sieć rosyjskich kawiarni.

Cena kawy: ok. 80-120RUB

A jeśli z poprzedniego akapitu skreślisz najlepsze restauracje jako opcję na obiad, to może wpadnij tam chociaż na popołudniową kawę?

  • Cafe Puschkin – kawa za 250RUB w najlepszej restauracji w mieście
  • 7th heaven – kawa za 200RUB pita na wysokości 340m
  • White Rabbit – cappuccino za 270RUB z widokiem na dystrykt biznesowy

Co warto zobaczyć w Moskwie?

Zwiedzałem Moskwę wzdłuż i wszerz od rana do wieczora. Zobaczyłem większość atrakcji i poniżej opiszę Ci je, oraz te do których nie dotarłem a podobno też warto 🙂

Zaczynamy!

Plac czerwony

Po rosyjsku nazywa się krasnyj, czyli czerwony, ale w językach starosłowiańskich oznaczało to raczej „piękny” 🙂 Myślałem, że będzie dużo większy a tak naprawdę jest wielkości naszych polskich starówek (np. jak ta w Krakowie czy Wrocławiu; ekhm, tak, wiem, że w Krakowie mają rynek a nie starówkę).

Wchodząc na plac od strony metra po prawej masz mur Kremla, a pod nim czarne mauzoleum Lenina. Po lewej jest najbardziej znany dom handlowy w Rosji – GUM.

A na wprost masz ikonę Moskwy – sobór Wasyla Błogosławionego.

Otwarty w godzinach: 24h 🙂
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 0,5h
Najbliższa stacja metra: Okhotny Ryad

Kreml

Samo słowo kreml oznacza gród warowny na wzgórzu. Kreml moskiewski jest całym kompleksem zabudowań otoczonych murem. Obecnie urzęduje tu Putin, ale od strony Aleksandrowskiego Sadu możesz kupić bilet i wejść zwiedzić wnętrze.

W środku do zwiedzania jest otwarta większość terenu i wnętrza sześciu cerkwi. Jest też zbrojownia i dwa ciężkie zabytki – Car-armata (40 ton i prawie 6 metrów) i Car-dzwon (202 tony, prawie 7 metrów).

W zbrojowni nie byłem, ale pozostałe elementy Kremla robiły na mnie wrażenie (szczególnie armata i dzwon). Nie był to efekt wow, ale mogę to raczej porównać do głębi przeżyć zwiedzania Wawelu 🙂

W każdej cerkwi przy wejściu leżą bezpłatne broszury w różnych językach. Znajdziesz w nich wstęp historyczny i opis różnych szczegółów wnętrza.

Bilety do Kremlu można kupić przez internet lub w kasach od strony parku (są także samoobsługowe kioski).

Otwarty w godzinach: 10:00-17:00 w poniedziałki, wtorki, środy i piątki
Cena wstępu: 500RUB za wejście do Kremlu i 700RUB za wejście do zbrojowni
Potrzebny czas: 2h (bez zbrojowni)
Najbliższa stacja metra: Okhotny Ryad

Sobór Wasyla Błogosławionego

Z zewnątrz jest przepiękny. Tak od strony placu czerwonego jak i rzeki Moskwy. Był rozbudowywany przez lata swojego istnienia, dodawano do niego kolejne kopuły i coraz żywsze kolory. Sprawia przez to wrażenie nieuporządkowanego i niesymetrycznego, a jednak współgrają ze sobą idealnie.

Można również zwiedzać w środku, mi wystarczył widok z zewnątrz.

Otwarty w godzinach: 11:00-17:00
Cena wstępu: 500RUB, z zewnątrz darmowy 🙂
Potrzebny czas: 0,5h
Najbliższa stacja metra: Okhotny Ryad

Mauzoleum Lenina

Darmowy relikt dawnych czasów, gdzie ciągle możesz podziwiać Wielkiego Wodza. Najpierw musisz przejść przez bramki jak na lotnisku, potem elegancko ubrani wartownicy wskazują Ci drogę do podziemia, gdzie w dużej sali leży zmumifikowany Lenin pod szklaną kopułą.

Trochę jakbyś odwiedzał grób papieża, ale inaczej. W sali panuje półmrok, Lenin jest podświetlony na czerwono. Nie wolno się zatrzymywać i robić zdjęć. Wartownicy pilnują Cię na każdym kroku. Oficjalna strona mauzoleum Lenina jest równie mroczna co wnętrze.

Po wyjściu miniesz jeszcze aleję z grobami innych zasłużonych Rosji ludzi jak np. grób samego Stalina.

Uwaga! Do środka nie wejdziesz z torebką czy plecakiem.

Otwarty w godzinach: 10:00-13:00 od wtorku do czwartku i w soboty
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 0,5h
Najbliższa stacja metra: Okhotny Ryad

GUM

Dom towarowy przy placu czerwonym. Wewnątrz mnóstwo sklepów jak w typowej galerii handlowej. Przy czym ta pewnie jest najdroższa w Rosji. Pełno tu mody od najlepszych światowych projektantów.

Budynek był zbudowany w roku 1799 i później wielokrotnie rozbudowywany. Warto się przejść jedną z alejek chociażby dla architektury.

Oficjalna strona GUM-u da Ci obraz tego co można znaleźć w środku i jakie są aktualne promocje.

Otwarty w godzinach: 10:00-22:00
Cena wstępu: to dom towarowy, wstęp jest darmowy
Potrzebny czas: 0,5-6h zależnie czy chcesz robić zakupy
Najbliższa stacja metra: Okhotny Ryad

Państwowe muzeum historyczne

Budynek zaraz przy wejściu na Plac Czerwony od strony metra. Dobre miejsce na poznanie historii Rosji od starożytności do dzisiaj.

Psst! Jak to w muzeach – dobrze jest się zaopatrzyć w audio-przewodnik 🙂

Otwarty w godzinach: 10:00-18:00, we wtorki zamknięte
Cena wstępu: od 1200RUB, bilety można kupić na oficjalnej stronie muzeum
Potrzebny czas: 3h
Najbliższa stacja metra: Okhotny Ryad

Sobór Kazańskiej Ikony Matki Bożej w Moskwie

Sobór znajduje się zaraz obok muzeum historycznego. Pośród wszystkich soborów przy placu czerwonym ten jest najspokojniejszy. Naprawdę panuje tu szacunek, cisza i nabożna atmosfera. Wszedłem choć chwilę się pomodlić.

Otwarty w godzinach: 8:00-20:00
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 0,5h
Najbliższa stacja metra: Okhotny Ryad

Maneż Moskiewski

Przepiękny budynek wzniesiony w piątą rocznicę zwycięstwa nad Napoleonem. W 2004 spłonął całkowicie, a w 2005 został odbudowany. Pierwotnie przeznaczony na salę ćwiczeń musztry wojskowej. Aż żal 🙂

Otwarty w godzinach: 24h
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 0,5h
Najbliższa stacja metra: Okhotny Ryad

Teatr Bolshoi

Czyli po prostu Teatr Wielki. Umiejscowiony kilkaset metrów od Placu Czerwonego.

Jeśli chcesz zwiedzić budynek wewnątrz to możesz kupić bilet na balet/operę (co samo w sobie będzie przeżyciem) lub wykupić zwiedzanie z przewodnikiem.

Otwarty w godzinach: 11:00-20:00
Cena wstępu: przedstawienia od 5000RUB, zwiedzanie z przewodnikiem 1500RUB, kupno biletów dostępne na oficjalnej stronie Teatru Bolshoi
Potrzebny czas: 2-3h
Najbliższa stacja metra: Teatralnaya

Lubyanka – dawna siedziba KGB

To stąd znikali bez śladu przeciwnicy władz rosyjskich. W piwnicy budynku do dzisiaj znajduje się więzienie, a wyższe piętra przez lata służyły za biura sił policyjnych (obecnie FSB).

Otwarty w godzinach: 24h
Cena wstępu: nie chcesz tam trafić
Potrzebny czas: 0,5h
Najbliższa stacja metra: Lubyanka

Sobór Chrystusa Zbawiciela

Największa świątynia prawosławna na świecie. Może pomieścić jednorazowo do 10 000 ludzi. Myślę, że wielkościowo można ją porównać z naszą bazyliką w Licheniu.

Otwarte w godzinach: ? z zewnątrz 24h
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 1h
Najbliższa stacja metra: Kropotkinskaya

Muzeum sztuk pięknych im. Pushkina

Największe muzeum sztuki europejskiej w Moskwie. Znajdziesz tu obrazy m.in. Van Gogha, Picassa czy Matisse’a. No i mnóstwo dzieł zagrabionych przez Rosjan w czasie wojen. W tym z Polski.

Otwarte w godzinach: 11:00-20:00, w poniedziałki zamknięte
Cena wstępu: od 400RUB zależnie od wystawy, bilety dostępne na oficjalnej stronie muzeum im. Pushkina
Potrzebny czas: 2-3h
Najbliższa stacja metra: Kropotkinskaya

Galeria Tretyakovska

Muzeum sztuk plastycznych, głównie malarstwa. Posiada jedną z największych i najbardziej znaczących kolekcji dzieł sztuki rosyjskiej na świecie.

Otwarte w godzinach: 10:00-18:00, w poniedziałki zamknięte
Cena wstępu: od 250RUB zależnie od wystawy, bilety dostępne na oficjalnej stronie galerii Tretyakovskiej
Potrzebny czas: 2h
Najbliższa stacja metra: Tretyakovskaya

VDNKh – Wystawa Osiągnięć Gospodarki Narodowej ZSRR

A właściwie teraz już „Ogólnorosyjskie Centrum Wystawowe”, ale stacje metra pozostały niezmienione i nadal wszędzie widnieje VDNKh.

Dosyć trudno mi opisać co to za miejsce. Czasem nazywane sowieckim Disneylandem.

VDNKh jest terenem na którym są zebrane przeróżne osiągnięcia gospodarki rosyjskiej. To tutaj przy wejściu stoi 25m pomnik robotnika i kołchoźnicy z sierpem i młotem nad głowami. Jest tu też mnóstwo tematycznych pawilonów a całość otulona jest terenem parkowym.

Znajdziesz tu mini lunapark z kilkoma karuzelami i rollercoasterami. Jest też naturalnej wielkości kopia rakiety Vostok. Do tego Moskwarium i obok Muzeum Kosmonautyki (patrz niżej). No i zimą zamienia się w wielkie lodowisko.

Warto wcześniej przygotować sobie plan zwiedzania, bo jest tu trochę jak w Centrum Nauki Kopernik i nie wiadomo co wybrać 🙂 Wszędzie są rozstawione tablice informacyjne, a całość jest podzielona na tematyczne sektory i aleje.

Chodzić można aż do zmęczenia, a i tak nie zobaczysz wszystkiego. Pełną mapę znajdziesz na oficjalnej stronie VDNKh.

Otwarty w godzinach: 24h
Cena wstępu: darmowy, płatne mogą być dodatkowe atrakcje i pawilony
Potrzebny czas: 2-6h
Najbliższa stacja metra: VDNKh

Muzeum Kosmonautyki

Muzeum Kosmonautyki zaczyna się ogromnym Pomnikiem Zdobywców Kosmosu, który stoi przed wejściem. Pomnik ma 107m (!) i przedstawia rakietę wystrzeloną w kosmos. A na dole jest tłum ludzi biorących udział w przedsięwzięciu, których prowadzi sam Lenin.

Po wejściu do muzeum naszym oczom ukaże się Jurij Gagarin wysoki na 3m, a zaraz obok niego wypchane psy – Łajka i Bielka. Marny los jak na takich bohaterów.

W samym muzeum można zobaczyć różne technologie, łaziki, wnętrze stacji kosmicznej a także pierwsze skafandry kosmiczne zapinane na rzepy.

Otwarty w godzinach: 10:00-19:00, w poniedziałki zamknięte
Cena wstępu: 250RUB, darmowy w trzecią niedzielę miesiąca, bilet można kupić na oficjalnej stronie Muzeum Kosmonautyki
Potrzebny czas: 2-3h
Najbliższa stacja metra: VDNKh

Pomnik Jurija Gagarina

Skoro jesteśmy przy kosmosie, to warto pojechać na plac Jurija Gagarina i zobaczyć pomnik na jego cześć.

Na szczycie ogromnego słupa widnieje umięśniona sylwetka pierwszego kosmonauty.

Przez Rosjan nazywany Ruskim Terminatorem. Jak to w Rosji – pomnik się nie liczy jeśli nie ma przynajmniej 30 metrów. Ten ma 42,5m i wystaje ponad okoliczne bloki.

Otwarty w godzinach: 24h
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 0,5h
Najbliższa stacja metra: Ploschad Gagarina

Park Gorky’ego

Czyli Centralny Park Kultury i Rozrywki. Znajdziesz tu kawiarnie, fontanny, przestrzenie coworkingowe i mnóstwo miejsc do spacerowania. Są też ścieżki rowerowe, place zabaw a nawet pokój opieki nad dzieckiem.

Pełną listę atrakcji sprawdź na oficjalnie stronie Parku Gorky’ego.

Otwarty w godzinach: 24h
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 1-3h
Najbliższa stacja metra: Park Kultury, Oktyabr’skaya

Vorobyovy Gory

Park nad brzegiem rzeki Moskwy wznoszący się wysoko nad nią. Idąc aleją od Uniwersytetu w stronę rzeki dojdziemy do tarasu widokowego z którego widać całą Moskwę jak na dłoni.

Stacja metra Vorobyovy Gory znajduje się na poziomie rzeki, więc jeśli Twoim celem będą widoki to czeka Cię wspinaczka 🙂 Dużo lepiej dojechać do stacji Uniwersitet i stamtąd przejść się w dół rzeki (i wrócić metrem już z Vorobyovy Gory).

Otwarte w godzinach: 24h
Cena wstępu: darmowe
Potrzebny czas: 1-2h
Najbliższa stacja metra: Vorobyovy Gory

Moskiewski Uniwersytet im. Lomonosowa

Ogromny! Wygląda jak Pałac Kultury, ale jest wyższy (choć tylko o kilka metrów) i ma bardzo rozbudowane skrzydła.

Najwyższy z Siedmiu Sióstr Stalina, czyli 7 podobnych budynków rozsianych po całej Moskwie i świecie (patrz nasz Pałac Kultury i Nauki).

Obecnie Uniwersytet zatrudnia około 20 000 pracowników i studiuje tam około 50 000 studentów.

Na piętrze 31 znajduje się Muzeum Historii Naturalnej, nie udało mi się jednak do niego dotrzeć. Może to być dobra okazja, żeby zobaczyć budynek i widoki z niego 🙂

Otwarty w godzinach: 24h
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 1h
Najbliższa stacja metra: Uniwersitet

Park Pobiedy

Inaczej nazywany Parkiem Zwycięstwa. Otrzymał nazwę ze względu na zwycięstwo Rosji w drugiej wojnie światowej (tutaj nazywanej propagandowo Wielką Wojną Ojczyźnianą). Znany przede wszystkiem ze względu na 140m obelisk w centrum parku. Jest stąd również świetny widok na dystrykt biznesowy.

Lista atrakcji parku jest na oficjalnej stronie Parku Pobiedy.

Otwarty w godzinach: 24h
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 1-2h
Najbliższa stacja metra: Minskaya, ale lepiej dojść od Kutuzovskaya

Monastyr Novodevychy

Klasztor żeński założony w 1524 roku. Od 17-tego wieku praktycznie się nie zmienił i tak trafił na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Można wejść za mury, odwiedzić tutejsze cerkwie, wieżę i muzeum.

Obok klasztoru znajduje się też cmentarz. Możesz tu znaleźć groby m.in. Borysa Jeltsina i Michaiła Bułhakova.

No i za klasztorem jest staw, który podobno był inspiracją dla Piotra Czajkowskiego do napisania jego najsłynniejszego baletu – Jeziora Łabędziego 🙂

Otwarty w godzinach: 9:00-17:00
Cena wstępu: 300RUB + 100RUB opłaty za robienie zdjęć
Potrzebny czas: 1h
Najbliższa stacja metra: Sportivnaya

Moskiewskie Międzynarodowe Centrum Biznesowe

Nowoczesna dzielnica Moskwy zaprojektowana jako przestrzeń łącząca biznes, rozrywkę i wypoczynek. Z daleka wyróżnia się najwyższymi biurowcami w Moskwie, gdzie każdy z nich wygląda inaczej.

Mi udało się zatrzymać tylko na chwilę, wyszedłem ze stacji metra, poczułem się przytłoczony wielkością budynków i wróciłem do metra 🙂

Otwarty w godzinach: 24h
Cena wstępu: darmowy
Potrzebny czas: 1h
Najbliższa stacja metra: Mezhdunarodnaya, Vystavochnaya, Delovoy tsentr

Wieża Ostankino

Wieża telewizyjna. Najwyższy wolnostojący budynek w Europie, 11-ty na świecie. 120 pięter i prawie 550 metrów wysokości.

Na wysokości 330m znajdziesz restaurację i kawiarnię z widokiem na Moskwę (patrz wyżej). Jest też dodatkowo płatny taras widokowy.

Otwarty w godzinach: 10:00-23:00
Cena wstępu: od 400RUB do 1300RUB, bilety można kupić na oficjalnej stronie wieży Ostankino
Potrzebny czas: 1h
Najbliższa stacja metra: Teletsentr

Kolomenskoye

Ogromne połacie parku nad brzegiem rzeki Moskwy, raczej daleko od centrum (ale metrem to jakieś 25 minut). Znajdują się tu zabytkowe zabudowania z 16-tego wieku, w tym pałac carski otwarty dla zwiedzających.

Po obu stronach parku jest stacja metra. Patrząc na mapę wydawało mi się, że bez problemu można wysiąść z jednej strony, przejść przez park i wrócić metrem już z następnej stacji. Otóż wędrówka zajęła mi ponad 40 minut w linii prostej. Mimo wszystko to był najlepszy sposób na zwiedzenie całego kompleksu.

W starym, drewnianym pałacu carskim zobaczycie że pałac był podzielony na dwie części – męską dla cara i żeńską dla carycy. Warto się przejść.

Otwarty w godzinach: 8:00-21:00, pałac carski 11:00-17:30
Cena wstępu: darmowy, do pałacu 400RUB
Potrzebny czas: 2-4h
Najbliższa stacja metra: Kolomenskaya, Kashirskaya

Kremlin Izmaylovo

To jest dopiero folklor! Gród Izmaiłowski jest chyba najlepiej zachowaną częścią starej Moskwy. Powstał jeszcze przed Bitwą pod Grunwaldem!

Sam gród jest we wszystkich kolorach, na środku stoi drewniana cerkiew, a w bocznych ścianach znajdziecie kawiarnie, muzeum czekolady i sklepy z pamiątkami.

Są też warsztaty artystyczne, muzeum chleba i dedykowane zwiedzanie/warsztaty.

Jeśli na pamiątkę chcecie coś jeszcze bardziej lokalnego, to wokół grodu znajduje się targ. Taki jak pamiętam z dzieciństwa w Białymstoku – sami Rosjanie 😀

Otwarty w godzinach: 10:00-22:00
Cena wstępu: darmowy, warsztaty na zapisy od 4000RUB na oficjalnej stronie Grodu Izmaylovo
Potrzebny czas: 1-2h
Najbliższa stacja metra: Izmaylovo

Muzeum zimnej wojny – Bunkier 42

Rzeczywisty bunkier z czasów groźby wojny nuklearnej. Gdy Rosjanie w latach 40-tych dowiedzieli się o nowym wynalazku USA – bombie atomowej – Stalin zarządził wynalezienie własnej bomby i jednocześnie rozpoczęcie budowy bunkrów na wypadek ataku.

W roku 1949 ZSSR przeprowadziło swoje testy bomby i ustalono, że bunkier musi być na głębokości minimum 65 metrów. Teraz zamieniony w muzeum.

Otwarty w godzinach: 10:00-22:00
Cena wstępu: od 1800RUB, pełną ofertę możesz sprawdzić na oficjalnej stronie Bunkra 42
Potrzebny czas: 1,5h
Najbliższa stacja metra: Taganskaya

Pamiątki

Jeżeli chodzi o pamiątki to możesz się przejść dwiema głównymi ulicami centrum – Tverskaya i Arbat, ale najlepszy folklor jest na opisanym wyżej targu na Izmaylovie. Izmaylovo jest też dużo tańsze niż sklepy w centrum.

A co warto przywieźć do Polski? Wybór jest ogromny:

  • matrioszka – od 300RUB
  • drewniana łyżka – od 150RUB
  • drewniana zdobiona szkatuła – od 250RUB
  • ceramika z Gżelu – czyli taki rosyjski Bolesławiec 🙂 drobne upominki od 250RUB do nawet 25000RUB za duże wazony
  • kawior – symbol Moskwy; od 200RUB
  • papacha (czapka zimowe) – dostępne w każdym kolorze i rozmiarze, nawet z podobizną Obamy czy Putina; od 700 RUB
  • taca żostowska – ręcznie malowane tace z wioski Żostowo
  • piernik tulski – tradycyjny rosyjski piernik, ręcznie ozdabiany; od 150RUB
  • pastyła – deser z suszonego soku owocowego, od 100RUB
  • czekolada – od 80RUB, szczególnie ładna jest Alyenka z rosyjską dziewczynką na opakowaniu 🙂
  • podstakannik – metalowa podstawka z rączką pod szklankę, pewnie kojarzysz plastikowe podstakanniki z czasów PRL-u. W Moskwie możesz kupić dużo bardziej złożone i ozdobne; od 700RUB
  • wódka – nie mogło jej zabraknąć na tej liście. Najlepiej kupić już na lotnisku za bramkami – jest drożej niż w mieście, ale nie będziesz mieć problemów z wywozem 🙂 od 250RUB

Kliknij tutaj, żeby zobaczyć zdjęcia cen, które widziałem w różnych częściach Moskwy.

Podsumowanie kosztów

Moskwa ma ceny raczej warszawskie, więc nie byłem zszokowany. Omijając najbardziej turystyczne miejsca można naprawdę rozsądnie spędzić w niej czas i nie wydać za dużo.

Wydałem:

  • 1080zł na lot w obie strony
  • 150zł na wizę
  • 1400zł na hotel
  • 19zł na ubezpieczenie
  • 3000RUB na transport z/na lotnisko
  • 415RUB na kartę Troika
  • 1000RUB na pamiątki
  • 4800RUB na jedzenie
  • 600RUB na kawy
  • 2000RUB na atrakcje

Czyli podsumowując: 2650zł + ruble o wartości 570zł = 3200zł za 5 dni w Moskwie, koszt można obniżyć szukając tańszych lotów, biorąc hotel dalej od centrum i jadąc w kilka osób 🙂 Myślę, że spokojnie można zejść do 2500zł za osobę na 5 dni.

Wartość rubla się ciągle zmienia. Zmienia się też relacja rubla do innych walut, dlatego ceny podane powyżej mogą się szybko zdeaktualizować.

Czy było warto?

Definitywnie warto. Moskwa to miasto kontrastów. Nie było nigdy zniszczone. Bezczelnie zżyna architekturę z innych części świata. No i wszystko jest ogromne.

Nie kupowałem żadnych biletów online. Byłem poza sezonem, więc nigdzie nie musiałem stać w kolejkach. Listopad jest miłym czasem na pobyt w Moskwie. Nie przeżyłbym chyba tego tak dobrze, gdyby temperatura była na plusie 🙂 Mróz dodawał uroku całej wycieczce.

Przecież to Rosja, tu musi być zimno!


Podróże to nie jest główna tematyka tego bloga, no chyba, że te typowo męskie. Zajrzyj tutaj, żeby zobaczyć na jakich wyprawach byliśmy.

Podoba Ci się ten artykuł? Podziel się!

Paweł Tomkiel

Człowiek o milionie pomysłów, Boży wojownik, mąż, brat, przyjaciel. Jest umysłem ścisłym, dlatego też uwielbia pisać w formie poradników i wypunktowań. Wolne chwile poświęca na rozmowy z ludźmi, muzykę i sporty wodne.

Dołącz do dyskusji

Avatar Justyna

Ciekawy, treściwy artykuł! 🙂
Pozdrawiam 🙂

Paweł Tomkiel
25 lutego 2019
Avatar Paweł Tomkiel

😇

Avatar AnnA

Super. Zazdroszczę. Wybieram się a kurs językowy do Moskwy.
Minus za porównanie lenina z Papieżem.

Paweł Tomkiel
2 marca 2019
Avatar Paweł Tomkiel

Hej,

Powodzenia na kursie. Plus za komentarz, minus za napisanie Lenin mała literą 😉

A tak serio serio to wybierz się do Mauzoleum i sama zobacz ten nabożny klimat. Karykatura świętości. 😮

Avatar Motoko

Świetny przewodnik „w pigułce”! W jednym miejscu zebrane najważniejsze informacje. Muszę jednakże wytknąć jeden błąd. W języku rosyjskim „krasnyj” oznacza czerwony, a „krasivyj” to piękny. Pozdrawiam.

Paweł Tomkiel
4 marca 2019
Avatar Paweł Tomkiel

Hej, dzięki za wytknięcie już poprawiam! 🤓

Paweł Tomkiel
4 marca 2019
Avatar Paweł Tomkiel

I sprawdziłem skąd to wziąłem – z Wikipedii: https://pl.wikipedia.org/wiki/Plac_Czerwony_w_Moskwie 😇

A Twoim zdaniem?

Adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Wybrane dla Ciebie

Wszystko co musisz wiedzieć o Alghero na Sardynii – relacja z podróży

Sardynia jest najpiękniejszym miejscem, jakie do tej pory odwiedziłem. I mówię to pomimo tego, że nie da się tam surfować.

Czytaj dalej

Gdzie można uciec w dzicz pod Warszawą? Męskie wieczory za 200zł

Potrzebuję męskiego towarzystwa. By być lepszym mężem, ojcem i bratem. Pogadać na tematy, których nie zrozumie żadna kobieta.

Czytaj dalej

4000km pieszo na koniec świata – Camino de Santiago jako podróż poślubna – #CL006

W niedzielę po swoim weselu wyruszyli w podróż poślubną. 4000km pieszo spod domu na koniec świata. Zapraszam Cię do rozmowy z Danielem i Natalią którzy przeszli Camino de Santiago.

Czytaj dalej

Pierwszy krok w Beskidy – relacja z wyprawy z czytelnikami

W czerwcu 2018 roku zorganizowaliśmy pierwszy wypad w Beskidy z czytelnikami.

Czytaj dalej

Jak masz na imię?

Co sobotę podzielimy się z Tobą refleksją przy sobotniej kawie. No i konkursy organizujemy tylko tam.

Żadnego SPAM-u, masz nasze słowo.

Dziękujemy, że tu jesteś!

Paweł i Krzysiek